13.9 Europa Środkowo-Wschodnia na przełomie XX i XXI w.

Jakie były przyczyny pogłębiającego się kryzysu gospodarczego od połowy lat 70. w Związku Radzieckim?

Niewydolność gospodarki centralnie planowanej, wysokie koszty wojny w Afganistanie, spadek cen ropy w latach 80. i zaostrzenie rywalizacji ze Stanami Zjednoczonymi. Za prezydentury Ronalda Reagana.

Na czym polegała doktryna Reagana?

Wspieranie ruchów antykomunistycznych na świecie, powrót do wyścigu zbrojeń i uzyskanie przewagi militarnej nad Związkiem Radzieckim.

Omów zmiany pod względem przywództwa w Związku Radzieckim w pierwszej połowie lat 80. wieku.

Leonid Breżniew. Najpierw zmarł Leonid Breżniew. Po nim kolejną władzę obejmowali Rui Andropow i Konstantin Czernienko. Nie zdołali oni podjąć większych reform.

Na jaki rok przypada początek pierestrojki w Związku Radzieckim?

1985.

Pod jakimi hasłami reformowano Związek Radziecki, aby wyciągnąć go z kryzysu ze czasów Gorbaczowa?

Pod hasłami glasnosti i pierestrojki.

Na czym polegały reformy wprowadzone przez Gorbaczowa?

Ograniczenie represji, rozpoczęcie procesu demokratyzacji życia politycznego, stopniowe wprowadzenie elementów wolnorynkowych, zmniejszenie wydatków na zbrojenia i zainicjowanie rozmów pokojowych.

W tym roku doszło do awarii, do katastrofy w Czarnobylu. Jakie to miało znaczenie?

1986. Ukrywanie przez władze Związku Radzieckiego tej katastrofy pogłębiło wrażenie rozkładu państwa.

Z kim spotkał się Gorbaczow w grudniu 1989 r., w jakim celu i jakie znaczenie miało to wydarzenie?

Gorbaczow spotkał się z prezydentem USA Georgem Bushem w celu omówienia sytuacji bloku wschodniego i zmniejszenia napięć. Wydarzenie to wraz z upadkiem muru berlińskiego uznaje się za koniec zimnej wojny.

Jakie znaczenie miał akt końcowy KBWE podpisany w 1975 roku dla Jesieni Narodów?

Umożliwił on szerszy rozwój ruchów opozycyjnych, ponieważ wymuszał na władzach ograniczenie represji wobec społeczeństwa.

Jak nazywa się okres przemian ustrojowych i gospodarczych w latach osiemdziesiątych zakończony upadkiem porządku jałtańskiego.

Jesień Narodów czy też Jesień Ludów.

Nazwę przyjęły obrady w Polsce pomiędzy władzami i opozycją, które trwały od lutego do kwietnia 1989 roku.

Przybrały formę Okrągłego Stołu.

Jakie było najważniejsze postanowienie Obradu Okrągłego Stołu?

W czerwcu 1989 roku w Polsce przeprowadzono częściowo wolne wybory parlamentarne, które wygrała opozycja Solidarności.

Taki charakter, jaką nazwę przyjęły obrady pomiędzy, negocjacje pomiędzy opozycją a władzami o kierunek reform politycznych i gospodarczych od czerwca 1989 roku na Węgrzech.

Rozpoczęły się obrady Trójkątnego Stołu.

Podaj miesięczną datę upadku muru berlińskiego.

Listopad 1989 roku.

To wydarzyło się w nocy 9 na 10 listopada 1989 roku, co ostatecznie skończyło się spontanicznym burzeniem muru berlińskiego.

Zniesiono ograniczenia w podróżowaniu do RFN.

Jakie znaczenie miała konferencja 2 plus 4, która zakończyła się 12 września 1990 roku?

Uczestnicy konferencji podpisali układ zatwierdzający proces zjednoczenia Niemiec.

Podaj dokładną dniową datę zjednoczenia Niemiec

3 października 1990 roku.

Jak się nazywał Ruch Obrony Praw Człowieka, na czele którego stanął pisarz i działacz antykomunistyczny, utworzony pod koniec lat 70., który zaczął walczyć przeciwko komunistom?

Ruch nazywał się Karta 77, a na jego czele stanął Wacław Havel.

Jak nazywała się organizacja, która organizowała demonstrację przeciwko władzom w listopadzie 1989 roku?

Forum Obywatelskie.

Jak się nazywał okres 10-dniowych pokojowych protestów i w Czechosłowacji w 1989 roku? Jaki był skutek tych protestów?

Aksamitna rewolucja doprowadziła do odsunięcia od rządów skompromitowanych przywódców i zgodziła się na rozpoczęcie rozmów z opozycją.

W jakich miesiącach trwała aksamitna rewolucja w Czechosłowacji?

Listopad–grudzień 1989.

W którym roku została podzielona Czechosłowacja?

W 1993 roku.

W którym roku odbyły się wolne wybory w Czechosłowacji?

W 1990.

Jaki był skutek jesieni narodów dla państw bloku wschodniego? Jakie zmiany zaszły później?

Odzyskały suwerenność, podjęły reformy ustrojowe, przechodziły do gospodarki rynkowej i rozpoczęły starania o przyjęcie do Unii Europejskiej i NATO.

W jaki sposób mieszkańcy ulicy Łotwy i Estonii zamanifestowali swój sprzeciw wobec zależności od Związku Sowieckiego w 1989 roku?

Utworzyli 600-kilometrowy łańcuch bałtycki.

Jaki kraj pierwszy ogłosił niepodległość ze Związku Sowieckiego i w którym roku?

Litwa w 1990 roku.

Czym był tzw. Pucz Jana Jewa i czym on był? I w którym roku się odbył?

W 1991 roku przeciwnicy Gorbaczowa podjęli próbę wojskowego zamachu stanu. Na jego czele stanął zastępca sekretarza generalnego ZSRR.

Dzięki czemu został stłumiony Pucz Jana Jewa?

Pucz został stłumiony dzięki postawie Borysa Jelcyna, który sprawował urząd prezydenta Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Sowieckiej.

W którym roku utworzono Wspólnotę Niepodległych Państw i czym była ta organizacja?

W 1991 roku. Była to gospodarczo-polityczna i wojskowa organizacja zrzeszająca byłe republiki ZSRR.

Podaj dokładną dniową datę rozwiązania Związku Sowieckiego.

26.12.1991.

Jaki obszar Związku Sowieckiego był szczególnie narażony na konflikty po rozpadzie?

Kaukaz.

Jaka była geneza powstania Republiki Górskiego Karabachu?

Ormianie zamieszkujący Górski Karabach opowiedzieli się za jego oderwaniem od Azerbejdżanu, co wywołało wojnę pomiędzy Armenią i Azerbejdżanem. Ostatecznie zakończono to rozejmem i utworzeniem właśnie tej republiki.

W tych latach trwała pierwsza wojna w Czeczenii

1994-1996.

Charakteryzuj zbrodnie obu stron II wojny czeczeńskiej.

W jej trakcie wojska rosyjskie dopuściły się licznych zbrodni na ludności cywilnej. Z kolei czeczeńscy bojownicy sięgali po metody terroryzmu.

W którym roku podpisano Memorandum Budapesztańskie?

W 1994 roku.

Jaka była geneza pomarańczowej rewolucji?

Próba sfałszowania wyborów prezydenckich przez prorosyjskiego kandydata Wiktora Janukowicza wywołała masowe protesty ludności.

Jaki był skutek pomarańczowej rewolucji?

Pod wpływem rewolucji głosowanie przeprowadzono powtórnie z udziałem międzynarodowych obserwatorów, a ostatecznie urząd prezydenta objął kandydat opozycji, Wiktor Juszczenko.

W którym roku doszło do pomarańczowej rewolucji na Ukrainie?

W 2004 roku.

Jaka była geneza Euromajdanu?

Gdy prezydent Janukowicz odmówił podpisania umowy stowarzyszeniowej z Unią Europejską, wybuchły protesty.

Czego domagali się demonstrujący w ramach Euromajdanu?

Usunięcia prezydenta i przeprowadzenia radykalnych reform.

Jaki był skutek Euromajdanu?

Prezydent Janukowycz został odsunięty od władzy i uciekł do Rosji, natomiast Rosja wykorzystała zmianę władzy w Kijowie, aby zaanektować ukraiński Krym.

W którym roku doszło do Euromajdanu?

2013

Jakie tendencje nasiliły się po śmierci Josipa Broz Tito w Jugosławii i kiedy nasiliły się jeszcze bardziej?

Po śmierci przywódcy Jugosławii w państwie zaczęły narastać tendencje separatystyczne, które nasiliły się jeszcze bardziej w okresie jesieni narodów.

To była geneza wojny chorwacko-serbskiej i do czego regularnie dochodziło podczas tej wojny. Jaka była cecha charakterystyczna tej wojny?

Po ogłoszeniu niepodległości przez Chorwację, wojska Jugosławii zaatakowały Chorwację. W trakcie tej wojny regularnie dochodziło do czystek etnicznych.

W jakich latach trwała wojna w Bośni i Hercegowinie?

1992-1995.

Jaka była geneza wybuchu wojny w Bośni i Hercegowinie?

Republika BiH ogłosiła niepodległość. Decyzją tej przeciwniej byli Serb., którzy stanowili znaczy odsetek mieszk... Po wycofaniu się wojsk jugosł., wybuchły walki pomiędzy Bośniakami i Serbami, używając sprzętu jugosłowiańskiego.

Podaj najważniejszą zbrodnię okresu wojny w Bośni i Hercegowinie.

Masakra w Srebrnicy, podczas której Serbowie zamordowali ponad 8 tysięcy bośniackich muzułmanów.

Czym zakończyła się wojna w Bośni i Herzegowinie?

W 1995 roku, kiedy przedstawiciele Serbii, Chorwacji i Bośni podpisali porozumienie pokojowe w Dayton.