Biologia 3 - Milena

 0    53 speciālā zīme    gabrielahomecka
lejupielādēt mp3 Drukāt spēlēt pārbaudiet sevi
 
jautājums język polski atbilde język polski
Systematyka to dziedzina biologii, która
sākt mācīties
zajmuje się opisywaniem, klasyfikowaniem, a także nazywaniem organizmów
Jednostki klasyfikacji biologicznej
sākt mācīties
królestwo, gromada, klasa, rząd, rodzina, gatunek
Wyróżniamy 5 królestw organizmów
sākt mācīties
bakterie, protisty, grzyby, rośliny i zwierzęta
Gatunek
sākt mācīties
podstawowa jednostka klasyfikacji biologicznej.
Gatunek
sākt mācīties
grupa organizmów o podobnej budowie i wymaganiach życiowych, które mogą się rozmnażać płciowo i mieć płodne potomstwo
Klucz do oznaczania gatunków
sākt mācīties
zawiera krótkie opisy ich budowy zewnętrznej i wskazuje cechy, dzięki którym łatwo możemy je rozpoznać
Wirusy
sākt mācīties
niezwykle małe cząstki zakaźne, które potrafią wnikać do komóerk organizmów i wywoływać ich choroby.
Wirusy nie są organizmami, ponieważ
sākt mācīties
1. nie mają budowy komórkowej-składają się z kwasu nukleinowego zamkniętego w otoczce z białek. 2. nie wykazują czynności życiowych.
Namnażanie wirusów
sākt mācīties
zwiększanie liczby wirusów wewnętrzu żywych komórek. Wirusy nie potrafią samodzielnie wytwarzać składników z których są zbudowane
Bakterie
sākt mācīties
organizmy jednokomórkowe i bezjądrowe, zasiedlające wszystkie środowiska. Komórki bakterii zawierają nić DNA zanurzoną w cytozolu, ich komórki są otoczone ścianą komórkową
Ze względu na kształt komórki bakterie dzielimy na
sākt mācīties
kuliste, podłużne, spiralne.
Formy kuliste bakterii mogą tworzyć skupiska
sākt mācīties
dwoinki, paciorkowce i gronkowce
Odżywianie bakterii
sākt mācīties
większość bakterii jest cudzożywna, niektóre są pasożytami pobierają pokarm z innych organizmów wywołując u nich choroby, inne żyją w symbiozie z organizmami, jeszcze inne rozkładają szczątki organizmów, nieliczne są samożywne
Oddychanie bakterii
sākt mācīties
bakterie oddychają tlenowo lub beztlenowo w zależności od tego czy w ich środowisku występuje tlen
Rozmnażanie bakterii
sākt mācīties
bakterie rozmnażają się bezpłciowo przez podział komórki na dwie komórki potomne
Znaczenie bakterii w przyrodzie
sākt mācīties
1. zapobiegają gromadzeniu się martwych szczątków. 2. uczestniczą w tworzeniu gleby. 3.żyją w związkach z organizmami umożliwiając im przetrwanie w środowisku, 4. powodują choroby
Znaczenie bakterii dla człowieka
sākt mācīties
1. zasiedlają jelita człowieka, wytwarzają witaminy B i K, 2. są wykorzystywane do produkcji serów, kefirów, jogurtów oraz kiszonek 3. do rozkładu zanieczyszczeń w oczyszczalniach ścieków, 4. wytwarzania leków.
Sposoby rozprzestrzeniania się wirusów i bakterii
sākt mācīties
1. droga kropelkowa - w kropelkach śliny podczas kaszlu i kichania, 2. droga pokarmowa 3. droga płciowa - podczas stosunków płciowych, 4. przez krew - drobnoustroje są pezrnoszone do krwi przez uszkodzoną skórę
Choroby wirusowe
sākt mācīties
grypa, ospa wietrzna, odra, różyczka, świnka, aids
Grypa
sākt mācīties
przenoszona drogą kropelkową, gorączka, góle głowy, mięśni i stawów, dreszcze, suchy kaszel i katar
Ospa wietrzna
sākt mācīties
przenoszona drogą kropelkową, gorączka, wysypka w postaci czerwonych grudek, które po kilku dniach zasychają
Odra
sākt mācīties
przenoszona drogą kropelkową, gorączka, wysypka, ból gardła, duszności i kaszel
Różyczka
sākt mācīties
przenoszona drogą kropelkową, gorączka, czerwone plamki na ciele, niebezpieczna dla kobiet w ciąży, prowadzi do uszkodzenia płodu
Świnka
sākt mācīties
przenoszona drogą kropelkową, gorączka, bolesne powiększenie ślinianek przyusznych, niebezpieczna dla dorosłych mężczyzn, gdyż może powodować bezpłodność
AIDS
sākt mācīties
wywoływana przez HIV wirus ludzkiego niedoboru odporności, przenoszona drogą płciową lub przez krew, spadek odporności
Choroby bakteryjne
sākt mācīties
borelioza, tężec, salmonelloza, gruźlica
Borelioza
sākt mācīties
bakterie wnikają do organizmu przez krew w wyniku ugryzienia przez zakażonego kleszcza, rumień, gorączka, ból głowy, osłabienie, objawy ze strony układu nerwowego, zapobiedganie - unikanie kleszczy - odpowiednia odzież i preparaty odstraszające
Tężec
sākt mācīties
ą się do organizmu przez raną zabrudzona glebą, objawy - zaburzenia czucia, bóle głowy, wzmożone napięcie mięśni i drgawki, zapobieganie - szczepionki, osobom nieszczepionym podaje się surowicę
Salmonelloza
sākt mācīties
zarażenie drogą pokarmową, bakterie dostają się do organizmu z pokarmem zawierającym np. surowe jaja, objawy - gorączka, silne bóle brzucha, nudności, wymioty, zapobieganie - przestrzeganie zasad higieny przy przygotowywaniu i przechowywaniu żywności
Gruźlica
sākt mācīties
choroba przenoszona droga kropelkową, bakterie dostają się do organizmu z wdychanym powietrzem, objawy - kaszel, groczka, ból w klatce piersiowej, spadek masy ciała, zapobieganie - okresowe prześwietlenia płuc i szczepienia ochronne
Protisty
sākt mācīties
organizmy jednokomórkowe lub wielokomórkowe zasiedlające różneśrodowiska, najczęściej wodne
Protisty jednokomórkowe
sākt mācīties
mają mikroskopine rozmiary, większość z nich oddycha tlenowo, tylko pasożytnicze beztlenowo, rozmnażają się bezpłciowo
Świdrowiec
sākt mācīties
pasożytnicza protista wywołująca śpiączkę afrykańską
Pantofelek
sākt mācīties
żyje w kałużach stawach i jeziorach, jest drapieżnikiem poluje na bakterie, rozmnaża się bezpłciowo przez podział komórki
Budowa pantofelka komórka przypomina komórkę zwierzęcą zawiera dwa jądra komórkowe, z których większe kieruje czynnościami życiowymi
sākt mācīties
liczne rzęski umożliwiają poruszanie się, wodniczka pokarmowa trawi pokarm a wodniczka tętniąca usuwa nadmiar wody
Euglena
sākt mācīties
żyje w kałużach stawach i jeziorach, dzięki chloroplastom może przeprowadzać fotosyntezę, jednak jeżeli nie ma dostępu do światła staje się cudzożywna
Budowa eugleny - komórka eugleny przypomina komórkę roślinną
sākt mācīties
jądro komórkowe kieruje pracą komórki, w chloroplastach powstaje pokarm, wodniczka tętniąca, plamka oczna wykrywa światło, wić do poruszania się.
Śluzowce jednokomórkowe protisty o komórkach przypominających grzybowe
sākt mācīties
jedna komórka śluzowca może mieć 30cm przypomina galaretę o jaskrawej barwie, pełzają po podłożu i pochłaniają szczątki organizmów
Protisty wielokomórkowe
sākt mācīties
przypominają kształtem rośliny lądowe, oddychają tlenowo są samożywne rozmnażają się płciowo i bezpłciowo przez odrywanie fragmentów ciała
Znaczenie protistów 1. protisty wodne, przeprowadzające fotosyntezą dostarczają tlen i są pokarmem dla innych, 2. protisty żyjące w żołądkach roślinożerców umożliwiaja im trawienie pokarmu z celulozą
sākt mācīties
3. protisty morskie są używane do przyrządzania dań np. sushi 4. protisty pasożytnicze wywołują choroby
Listownica wielokomórkowa protista morska
sākt mācīties
żyje np. w bałtyku, tworzy gęste podwodne łąki, zawiera brunatny barwnik, dzięki któremu może przeprowadzać fotosyntezę na dużych głębokościach, gdzie jest mało światła
Malaria choroba wywoływana przez protisty pasożytnicze - zarodziec malarii
sākt mācīties
człowiek zaraża się, jeśli zostaje ukłuty przez komara w którego ślinie znajdują się zarodźce, objawy - dreszcze, gorączka, bóle głowy, nudności wyczerpanie - może doprowadzić do śmierci
Toksoplazmoza zarażenie przez zjedzenie niedogotowanego mięsa chorych zwierząt lub przez kontakt z odchodami zawierającymi portistę toksoplazma
sākt mācīties
zwykle bezobjawowa, groźna dla kobiet w ciąży, gdyż powoduje uszkodzenie płodu, zapobieganie unikanie surowego mięsa, niemytych warzyw, kontaktu z zakażonymi kotami
Cechy charakterystyczne grzybów
sākt mācīties
1. obecność więcej niż jednego jądra komórkowego, 2. komórki otoczone ścianą komórkową zbudowaną z cukru - chityny, 3. w komórkach grzybowych nie występuja chloroplasty, więc wszystkie grzyby są cudzożywne
Budowa grzybów
sākt mācīties
grzyby mogą być jednokomórkowe(drożdże, pleśniak) lub wielokomórkowe. Mają ciało zbudowane ze strzępek - długich cienkich nitek.
Budowa grzybów wielokomórkowych
sākt mācīties
część podziemna - luźno ułożone strzępki grzybni, część nadziemna - owocnik składa się z trzonu i kapelusza
Odżywianie grzybów-grzyby są cudzożywne
sākt mācīties
mogą odżywiać się szczątkami organizmów (zrywka), pasożytami (rdza źdźbłowa, huba) lub żyć w związku z innymi organizmami (oplatają korzenie roślin ułatwiając im pobieranie wody, w zamian otrzymują pokarm - borowiki)
Oddychanie grzybów
sākt mācīties
większość grzybów oddcha tlenowo, drożdże w zależności od środowiska, w którym się znajdują oddychają tlenowo lub przeprowadzają fermentację
Rozmnażanie grzybów - grzyby rozmnażają się płciowo przez zarodniki
sākt mācīties
lub bezpłciowo np. pączkowanie drożdży. Grzyby wielokomórkowe mogą rozmnażać się bezpłciowo przez fragmentację grzybni.
Znaczenie grzybów w przyrodzie
sākt mācīties
1. rozkładają szczątki organizmów - użyźniają glebę, 2. owocniki grzybów wielokomórkowych stanowią pokarm dla zwierząt, 3. grzyby pasożytnicze wywołują choroby zwierząt i roślin
Znaczenie grzybów dla człowieka 1. dodatek do potraw - źródło witamin i soli mineralnych, 2. wypiek pieczywa i ciast, 3. produkcja alkoholu,
sākt mācīties
4. produkcja serów, 5. produkcja leków np. pędzlak wytwarza antybiotyk penicylinę 6. niszczenie żywności - pleśń, 7. wywoływanie chorób 8. grzyby trujące są groźne dla zdrowia - muchomor sromotnikowy
Porosty to organizmy zaliczane królestwa grzybów, które mają nietypową budowę
sākt mācīties
ich ciało zbudowane jest z dwóch składników - strzępek grzyba i komórke glonów. Grzyb zapewnia komórkom glonu ochronę i wodę i sole mineralne, a glon pokarm wytworzony podczas fotosyntezy
Znaczenie porostów 1. mają małe wymagania życiowe, więc jako pierwsze zasiedlają nowe środowiska
sākt mācīties
np. na nagich skałach tworzą glebę, dopiero na przygortowanym przez nie podłożu rozwijają się inne rośliny (organizmy pionerskie) 2. są czułe na zanieczyszczenie środowiska - brak porostów informuje o zanieczyszczeniu

Lai ievietotu komentāru, jums jāpiesakās.