Ćwiczenia III 10.11.2026

 0    117 speciālā zīme    abcxyz65
Drukāt spēlēt pārbaudiet sevi
 
jautājums atbilde
Ustawy powinny być zrozumiałe dla wszystkich.
sākt mācīties
Leges ab omnibus intellegi debent.
To co jest jasne nie wymaga interpretacji.
sākt mācīties
Clara non sunt interpretanda.
Gdy ustawa nie rozróżnia i naszą rzeczą nie jest rozróżnić.
Gdy ustawa nie czyni rozróżnienia, tam nie możemy różnicować sytuacji na drodze wykładni.
sākt mācīties
Lege non distinguente nec nostrum est distinguere.
tłumaczenie, interpretacja, wykładnia prawa
sākt mācīties
interpretatio legis
zamysł prawodawcy, intencja
sākt mācīties
mens legislatoris
prawodawca
sākt mācīties
legislator
wyrok, orzeczenie sądowe, reguła, sentencja, zdanie, opinia
sākt mācīties
sententia legis
brzmienie ustawy
sākt mācīties
verba legis
słowo, wyraz, czasownik
sākt mācīties
verbum, pl. verba
wykładnia przeciw prawu, sprzecznie z prawem, wbrew ustawie, wbrew normom prawnym
sākt mācīties
contra legem
wykładnia mimo ustawy, obok ustawy (np. uzupełnienie luki prawnej) (szara strefa)
sākt mācīties
praeter legem
wykładnia w celu obejścia ustawy, obejście prawa
sākt mācīties
in fraudem legis
wykładnia zgodna z ustawą, według prawa
sākt mācīties
iuxta legem, secundum legem
Przeciw ustawie postępuje ten, kto czyni to czego ustawa zabrania; omija ją natomiast ten, kto nie naruszając jej słów, obchodzi jej treść.
sākt mācīties
Contra legem facit, qui id facit quod lex prohibet, in fraudem vero, qui salvis verbis legis sententiam eius circumvenit.
ustawa wyższego rzędu
sākt mācīties
lex superior (f.)
ustawa niższego rzędu
sākt mācīties
lex inferior (f.)
Akt prawny wyższej rangi uchyla akt prawny niższej rangi.
Reguła hierarchiczna
sākt mācīties
Lex superior derogat legi inferiori.
przepis szczególny, ustawa specjalna
sākt mācīties
lex specialis (f.)
ustawa generalna, przepis ogólny
sākt mācīties
lex generalis (f.)
Ustawa szczególna uchyla ustawę ogólną.
Reguła merytoryczna
sākt mācīties
Lex specialis derogat legi generali.
nowa ustawa, prawo później obowiązujące
sākt mācīties
lex posterior
strasza ustawa, prawo wcześniej obowiązujące
sākt mācīties
lex priori
Ustawa póżniejsza uchyla wcześniejszą ustawę.
Reguła chronologiczna
sākt mācīties
Lex posterior derogat legi priori.
argument z przeciwieństwa
Jeśli ustawa stanowi coś w określonej sytuacji, to w sytuacji przeciwnej nie stanowi tego.
sākt mācīties
argumentum a contrario
argument z podobieństwa
sytuacji prawnie uregulowanej i sytuacji nieureulowanej
sākt mācīties
argumentum a simili
argument powołany w oparciu o systematykę ustawy
sākt mācīties
argumentum a rubrica
argument z silniejszego
sākt mācīties
argumentum a fortiori
wnioskowanie z mniejszego na większe
sākt mācīties
argumentum a minori ad maius
wnioskowanie z większego na mniejsze
sākt mācīties
argumentum a maiori ad minus
apriotycznie, „z góry”, „z założenia”, „z wcześniejszego”, dedukcja
Wychodzimy od ogólnych zasad lub założeń, aby dojść do wniosku dotyczącego konkretnego przypadku.
sākt mācīties
a priori
po fakcie, „z dołu do góry”, „z późniejszego”, indukcja
Z poszczególnych obserwacji wyciąga się wnioski ogólne.
sākt mācīties
a posteriori
z definicji
sākt mācīties
ex definitione
zgodnie z przypuszczeniem, zgodnie z założeniem
sākt mācīties
ex hypothesi
Późniejsza ustawa ogólna nie znosi mocy obowiązującej wcześniejszej ustawy szczególnej.
Reguła kolizyjna II stopnia
sākt mācīties
lex posterior generalis non derogat legi priori speciali.
mocą samego prawa
sākt mācīties
ipso iure
mocą samego faktu
sākt mācīties
ipso facto
domniemanie prawa
sākt mācīties
praesumptio iuris
zmiana na niekorzyść
sākt mācīties
reformatio in peius
zmiana na korzyść
sākt mācīties
reformatio in melius
wyraźnymi słowami, coś wyrażone jest wprost
sākt mācīties
expressis verbis
wyraźnie, jasno (zwłaszcza w odniesieniu do tekstu prawnego)
sākt mācīties
explicite
bez wyraźnego sformułowania, domyślnie
sākt mācīties
implicite
w szerokim znaczeniu
sākt mācīties
sensu largo
w wąskim znaczeniu
sākt mācīties
sensu stricto
od teraz
sākt mācīties
ex nunc
od wtedy, od początku
sākt mācīties
ex tunc
ściśle, dokładnie
sākt mācīties
stricte
tamże
sākt mācīties
ibidem
ten sam/ta sama, tenże/taż, tegoż/tejże
sākt mācīties
idem/eadem
na przykład
sākt mācīties
exempli gratia (e. g.)
Każdy początek wydaje się trudny.
sākt mācīties
Omne initium difficile videtur.
umowa przedwstępna
sākt mācīties
pactum de contrahendo (n.)
zawierać
dopełniacz!
sākt mācīties
contraho
contrahero
(o) zawieraniu, (o) zawarciu
sākt mācīties
de contrahendo
umowa co do niezbywania rzeczy, umowne wykluczenie wyzbycia się rzeczy
sākt mācīties
pactum de non alienando (n.)
zrzec się prawa, pozbyć się czegoś, sprzedać, odłączyć
dopełniacz!
sākt mācīties
alieno
alienare
umowa co do niewyzbywania prawa, umowne wykluczenie przelewu (cesji) wierzytelno
sākt mācīties
pactum de non cedendo (n.)
zrzec się, zrezygnować, odstąpić coś komuś
dopełniacz!
sākt mācīties
cedo
cedere
umowa o niedochodzeniu roszczenia
sākt mācīties
pactum de non petendo (n.)
rościć sobie prawo, dochodzić sądownie, usilnie prosić, żądać
dopełniacz!
sākt mācīties
peto
petere
umowa na rzecz osoby trzeciej
sākt mācīties
pactum in favorem tertii (n.)
dobro, korzyść
sākt mācīties
favor (m.)
czynność prawna, umowa
dopełniacz!
sākt mācīties
negotium, negotia (n.)
negotii
czynność prawna, czynność faktyczna
dopełniacz!
sākt mācīties
actus, actus (n.)
actus
umowa, porozumienie, układ
dopełniacz!
sākt mācīties
pactum, pacta (n.)
pacti
umowa, zobowiązanie z umowy, kontrakt, klauzula
dopełniacz!
sākt mācīties
contractus, contractus (n.)
contractus
Umowa jest porozumieniem i zgodą dwóch lub więcej stron, co do tego samego.
sākt mācīties
Et est pactio duorum pluriumve in idem placitum est consensus.
Umów należy dotrzymywać.
sākt mācīties
Pacta servanda sunt/Pacta sunt servanda.
Kontrakt jest wzajemnym zobowiązaniem.
sākt mācīties
Contractus est ultro citroque obligationem.
czynność prawna dwustronna
Potrzeba oświadzenia woli minimum dwóch stron.
sākt mācīties
negotium bilaterale
czynność prawna jednostronna
Wystarczy oświadzenie woli jednej ze stron.
sākt mācīties
negotium unilaterale
czynność prawna między żyjącymi
Wywołuje sktuki prawne za życia obu stron.
sākt mācīties
negotium inter vivos
czynność prawna na przypadek śmierci
Wywołuje skutki prawne po śmierci jednej ze stron np. testament.
sākt mācīties
negotium mortis causa
czynność prawna pomiędzy obecnymi
sākt mācīties
negotium inter praesentes
czynność prawna pomiędzy nieobecnymi
Jedna osoba złożyła oświadczenie woli jednego dnia, druga strona innego dnia, obie strony się nie spotkały.
sākt mācīties
negotium inter absentes
czynność prawna nieistniejąca (gdy nie doszło do zawarcia czynności prawnej)
np. orzeczenia TK wydane przez składy wybrane z naruszeniem prawa
sākt mācīties
negotium non existens
czynność prawna (po polsku)
sākt mācīties
oświadczenie woli, które zmierza do wywołania skutków prawnych np. testament i umowa
między, wśród
sākt mācīties
inter
żywy
we wszystkich rodzajach
sākt mācīties
vivus (m.), viva (f.), vivum (n.)
śmierć, zgon, bogini śmierci
dopełniacz!
sākt mācīties
mors (f.)
mortis
istnieć, powstać, wystąpić, pokazać się
sākt mācīties
existo, existere
istniejący
sākt mācīties
existens
istotne elementy (części składowe) czynność prawnej
Niezbędne, decydujące o przynależności czynności do danego typu.
sākt mācīties
essentialia negotii
naturalne elementy (części składowe) czynność prawnej
Naturalne, ale niekonieczne.
sākt mācīties
naturalia negotii
uboczne elementy (części składowe) czynność prawnej
Postanowienia szczególne, umożliwiające bardziej elastyczne ukształtowanie czynności prawnej, bazujące na przyszłych zdarzeniach.
sākt mācīties
accidentalia negotii
termin, dzień, oznaczona chwila
dopełniacz!
sākt mācīties
dies (m. f.)
diei
termin zawieszający (dosł. dzień od którego)
Początkowy termin, z którego nadejściem zaczynają się skutki czynności prawnej.
sākt mācīties
dies a quo
termin rozwiązujący (dosł. dzień do którego)
Końcowy termin, z którego nadejściem ustają skutki czynności prawnej.
sākt mācīties
dies ad quem
termin zawarcia czynności prawnej, dzień przypadający
sākt mācīties
dies cedens
termin wymagalności spełnienia zobowiązania, dzień nadchodzący
sākt mācīties
dies veniens
warunek, zastrzeżenie umowne, położenie (w tym prawne położenie osób lub rzeczy)
sākt mācīties
condicio (f.)
warunek prawny
Przesłanka wynikająca z mocy samego prawa.
sākt mācīties
conditio iuris
warunek możliwy do spełnienia
sākt mācīties
conditio possibilis
warunek niemożliwy do spełnienia
sākt mācīties
conditio impossibilis
warunek konieczny do spełnienia, nieodzowny
sākt mācīties
conditio sine qua non
warunek zawieszający
Czynność prawna zacznie wywoływać skutki, jeśli ziścić się dany warunek.
sākt mācīties
conditio suspensiva
warunek rozwiązujący
Czynność prawna zaprzestanie wywoływać skutki w chwili, kiedy ziści się warunek.
sākt mācīties
conditio resolutiva
sposób postępowania, polecenie (klauzula w czynności prawnej), miara, sposób
Obowiązek ten jednak nie rodzi zobowiązania pod względem prawa (nie czyni nikogo wierzycielem.)
Jako polecenie w czynności prawnej oparty jest na nałożeniu na otrzymującego nieodpłatne przysporzenie (np. darowiznę czy spadek) obowiązku określonego zachowania się.
sākt mācīties
modus (m.)
sposób nabycia
sākt mācīties
modus acquirendi
sposób działania, wykonywania
sākt mācīties
modus faciendi
sposób działania, funkcjonowania
sākt mācīties
modus operandi
sposób obradowania, postępowania
sākt mācīties
modus procedendi
sposób życia, postępowania, układania stosunków międzyludzkich
sākt mācīties
modus vivendi
ważność czynności prawnej
sākt mācīties
validitas negotii
nieważność czynności prawnej
sākt mācīties
invaliditas negotii
ważna czynność prawna
sākt mācīties
negotium validum (n.)
nieważna czynność prawna
sākt mācīties
negotium invalidum (n.)
czynność prawna nieważna
sākt mācīties
negotium nullum (n.)
godziwa, dozwolona czynność prawna
sākt mācīties
negotium licitum (n.)
niegodziwa, niedozwolona czynność prawna
sākt mācīties
negotium illicitum (n.)
udawanie, symulacja, pozór, czynność prawna zawarta dla pozoru
sākt mācīties
simulatio (f.)
udawanie, ukrywanie, utajnianie, czynność prawna przemilczana zawarta dla ukryci
sākt mācīties
dissimulatio (f.)
oświadczenie złożone nie na serio
np. aktorzy grający scenę ślubu nie stają się małżeństwem.
sākt mācīties
per oicum
zastrzeżenie potajemne
Ktoś składa komuś oświadczenie woli, ale w głowie ma jakieś zaostrzenie, zakłada, że umowa jest ważna pod jakimś warunkiem o czym nie informuje drugiej strony.
sākt mācīties
reservatio mentalis
unieważnienie czynności prawnej
sākt mācīties
convaliatio negotii
uzdrowienie czynności prawnej
Czynność prawna normalnie jest nieważna, ale wyjątkowo, na mocy konkretnego przepisu zyskuje moc prawną.
sākt mācīties
sanatio negotii
czynność prawna kulejąca, czynność dokonywana przez niedojrzałego bez współdziałania opiekuna
Mamy z nią doczynienia gdy jej skuteczność zależna jest od jej potwierdzenia; do tego czasu pozostaje w zawieszeniu; potwierdzana jest zawsze z mocą wsteczną.
sākt mācīties
negotium claudicans (n.)

Lai ievietotu komentāru, jums jāpiesakās.