|
jautājums |
atbilde |
|
Ab initio sākt mācīties
|
|
Ab initio nullum semper nullum to co jest od początku nieważne, jest zawsze nieważne
|
|
|
|
Accessio sākt mācīties
|
|
Accessio cedit principali przyrost przypada rzeczy głównej
|
|
|
|
Acta publica sākt mācīties
|
|
Acta publica probant se ipsa dokumenty urzędowe świadczą same za siebie
|
|
|
|
Actor sequitur sākt mācīties
|
|
|
|
|
|
Actori incumbit sākt mācīties
|
|
na powodzie spoczywa ciężar dowodu
|
|
|
|
Actus simulatus sākt mācīties
|
|
Actus simulatus nullius est momenti czynność pozorna jest nieważna
|
|
|
|
Adoptio sākt mācīties
|
|
przysposobienie naśladuję naturę
|
|
|
|
Agere non sākt mācīties
|
|
Agere non valenti non currit praescriptio przedawnienie nie biegnie względem tego, kto jest niezdolny do dochodzenia swych roszczeń przed sądem
|
|
|
|
Ambulatoria est sākt mācīties
|
|
Ambulatoria est voluntas testatoris usque ad mortem wola spadkodawcy może być zmieniona aż do śmierci
|
|
|
|
Argumenta non sākt mācīties
|
|
Argumenta non sunt numeranda, sed ponderanda dowodów nie należy liczyć, lecz je ważyć
|
|
|
|
Audiatur et sākt mācīties
|
|
niech będzie wysłuchana i druga strona
|
|
|
|
Bis de sākt mācīties
|
|
Bis de eadem re agere non licet nie wolno procesować się dwa razy w tej samej sprawie
|
|
|
|
Cogitationis sākt mācīties
|
|
Cogitationis poenam nemo patitur nikt nie ponosi kary za myślenie
|
|
|
|
Consensus sākt mācīties
|
|
o zawarciu małżeństwa decydują zgodne oświadczenia woli
|
|
|
|
Contractus ab sākt mācīties
|
|
Contractus ab initio voluntatis est, ex post facto necessitatis zawarcie kontraktu jest dobrowolne, ale wykonanie przymusowe
|
|
|
|
Da mihi sākt mācīties
|
|
Da mihi factum, dabo tibi ius daj mi okoliczności faktyczne, a ja wskażę Ci prawo
|
|
|
|
De similibus sākt mācīties
|
|
De similibus idem est iudicium w podobnych sprawach powinno zapadać takie samo rozstrzygnięcie
|
|
|
|
Debet quis sākt mācīties
|
|
Debet quis iuri subiacere, ubi deliquit podlega się prawu miejsca dokonania przestępstwa
|
|
|
|
Dies interpellat sākt mācīties
|
|
Dies interpellat pro homine termin wzywa za człowieka
|
|
|
|
Dura sākt mācīties
|
|
surowa ustawa, ale ustawa
|
|
|
|
Ei incumbit sākt mācīties
|
|
Ei incumbit probatio, qui dicit, non qui negat ciężar dowodu spoczywa na tym kto twierdzi, nie na tym, kto zaprzecza
|
|
|
|
Et non sākt mācīties
|
|
Et non facere, facere est powstrzymywanie się od działania jest także działaniem
|
|
|
|
Factum sākt mācīties
|
|
Factum exectutoris factum partis czynność przedstawiciela jest czynnością strony
|
|
|
|
Furiosi sākt mācīties
|
|
Furiosi voluntas nulla est chory umysłowo nie ma woli; nie jest czynnością strony
|
|
|
|
Genus sākt mācīties
|
|
Genus perire non censetur uważa się, że gatunek nie ginie
|
|
|
|
Hereditas nihil sākt mācīties
|
|
Hereditas nihil aliud est, quam successio in universum ius, quod defunctus habuerit dziedziczenie jest wejściem w ogół praw i obowiązków zmarłego
|
|
|
|
Ignorantia sākt mācīties
|
|
Ignorantia iuris nocet, ignorantia facti non nocet nieznajomość prawa szkodzi, nieznajomość faktu nie szkodzi
|
|
|
|
Impossibilium sākt mācīties
|
|
Impossibilium nulla obligatio est zobowiązanie do świadczenia niemożliwego nie istnieje
|
|
|
|
In conventionibus sākt mācīties
|
|
In conventionibus contrahentium voluntas potius quam verba spectanda sunt przy zawieraniu umów uwzględnia się bardziej wolę stron niż ich słowa
|
|
|
|
In dubio sākt mācīties
|
|
w razie wątpliwości na korzyść pozwanego
|
|
|
|
In poenam sākt mācīties
|
|
In poenam heres non succedit kary spadkobierca nie dziedziczy
|
|
|
|
Iura non sākt mācīties
|
|
Iura non in singulas personas, sed generaliter constituuntur prawa ustanawia się nie dla poszczególnych osób, ale dla ogółu
|
|
|
|
Iura novit sākt mācīties
|
|
|
|
|
|
Iuris praecepta sākt mācīties
|
|
Iuris praecepta sunt haec: honeste vivere, alterum non laedere, suum cuique tribuere nakazy prawa są następujące: uczciwie żyć, nie szkodzić drugiemu, oddawać każdemu co mu się należy
|
|
|
|
Ius est sākt mācīties
|
|
Ius est ars boni et aequi prawo jest sztuką (umiejętnością) stosowania tego co dobre i słuszne
|
|
|
|
Ius publicum sākt mācīties
|
|
Ius publicum privatorum pactis mutari non potest prawo publiczne nie może być zmieniane umowami osób prywatnych
|
|
|
|
Male nostro sākt mācīties
|
|
Male nostro iure uti non debemus nie powinniśmy źle korzystać z przysługującego nam prawa
|
|
|
|
Manifestum non sākt mācīties
|
|
Manifestum non eget probatione to co oczywiste nie wymaga dowodu
|
|
|
|
Mater sākt mācīties
|
|
Mater semper certa est: pater est, quem nuptiae demonstrant matka jest zawsze pewne, ojcem jest ten, kogo wskazuje małżeństwo
|
|
|
|
Mora sākt mācīties
|
|
zwłoka pociąga za sobą ryzyko
|
|
|
|
Nasciturus sākt mācīties
|
|
Nasciturus pro iam nato habetur, quotiens de commodis eius agitur dziecko poczęte uważa się za narodzone, ilekroć chodzi o jego korzyści
|
|
|
|
Nemo iudex sākt mācīties
|
|
nikt nie może być sędzią we własnej sprawie
|
|
|
|
Nemo plus sākt mācīties
|
|
Nemo plus iuris ad alium transferre potest, quam ipse habet nikt nie może przenieść na drugiego więcej prawa niż ma
|
|
|
|
Non omne sākt mācīties
|
|
Non omne, quod licet, honestum est nie wszystko co dozwolone jest uczciwe
|
|
|
|
Notorium sākt mācīties
|
|
Notorium non eget probatione fakt powszechnie znany nie potrzebuje dowodu
|
|
|
|
Pacta sākt mācīties
|
|
|
|
|
|
Prior sākt mācīties
|
|
Prior tempore potior iure pierwszy w czasie lepszy prawem
|
|
|
|
Qui dicit sākt mācīties
|
|
Qui dicit de uno, negat de altero kto twierdzi jedno, zaprzecza drugiemu
|
|
|
|
Qui iure sākt mācīties
|
|
Qui iure suo utitur, neminem laedit kto nie przekracza przysługującego mu prawa, nie narusza praw drugiego
|
|
|
|
Quot sākt mācīties
|
|
Quot generationes tot gradus
|
|
|
|
Reformationis sākt mācīties
|
|
Reformationis in peius iudici appellato non licet sędziemu apelacyjnemu nie wolno zmieniać wyroku na niekorzyść zasądzonego
|
|
|
|
Sententia sākt mācīties
|
|
Sententia facit ius (inter partes) wyrok tworzy prawo pomiędzy stronami
|
|
|
|
Separata esse sākt mācīties
|
|
Separata esse debet possessio a proprietate powinno się oddzielać posiadanie od własności
|
|
|
|
Species perit sākt mācīties
|
|
Species perit ei cui debetur rzecz indywidualnie oznaczona ginie na szkodę wierzyciela
|
|
|
|
Summum sākt mācīties
|
|
najwyższe prawo najwyższym bezprawiem
|
|
|
|
Superficies sākt mācīties
|
|
to co znajduję się na gruncie, przypada gruntowi
|
|
|
|
Vim vi sākt mācīties
|
|
|
|
|
|
Volenti sākt mācīties
|
|
chcącemu nie dzieje się krzywda
|
|
|
|
Appellatione sākt mācīties
|
|
Appellatione extinguitur iudicatum
|
|
|
|
Clara sākt mācīties
|
|
Clara non sunt interpretanda jasne wyrażenie nie podlega interpretacji
|
|
|
|
Confessio sākt mācīties
|
|
Confessio est regina probationum przyznanie się do winy jest królową dowodów
|
|
|
|
Crimina sākt mācīties
|
|
Crimina morte extinguuntur przestępstwa wygasają wskutek śmierci sprawcy
|
|
|
|
Dormiunt aliquando sākt mācīties
|
|
Dormiunt aliquando leges, numquam moriuntur ustawy niekiedy drzemią, ale nigdy nie umierają
|
|
|
|
Exceptiones sākt mācīties
|
|
Exceptiones non sunt extendendae zarzutów procesowych (wyjątków) nie należy interpretować rozszerzająco
|
|
|
|
Lege non sākt mācīties
|
|
Lege non distinguente nec nostrum est distinguere tam gdzie ustawa nie rozróżnia, nie naszą rzeczą jest wprowadzać rozróżnienie
|
|
|
|
Legem sākt mācīties
|
|
Legem brevem esse oportet ustawa powinna być zwięzła
|
|
|
|
Leges ab sākt mācīties
|
|
Leges ab omnibus intellegi debent ustawy powinny być zrozumiałe dla wszystkich
|
|
|
|
Lex non sākt mācīties
|
|
Lex non obligat, nisi promulgata ustawa nie obowiązuje, jeżeli nie została ogłoszona
|
|
|
|
Lex posterior sākt mācīties
|
|
Lex posterior derogat legi priori ustawa późniejsza uchyla (znosi) wcześniejszą
|
|
|
|
Lex prospicit sākt mācīties
|
|
Lex prospicit, non respicit ustawa patrzy naprzód, a nie wstecz
|
|
|
|
Lex retro sākt mācīties
|
|
|
|
|
|
Lex specialis sākt mācīties
|
|
Lex specialis derogat legi generali ustawa szczególna uchyla (znosi) ustawę ogólną
|
|
|
|
Lex superior sākt mācīties
|
|
Lex superior derogat legi inferiori ustawa wyższego rzędu uchyla ustawę niższego rzędu
|
|
|
|
Nulla poena sine culpa sākt mācīties
|
|
|
|
|
|
Nulla poena sine lege sākt mācīties
|
|
kara za czyn musi być określona w ustawie
|
|
|
|
Nullum crimen sine lege sākt mācīties
|
|
nie ma przestępstwa bez ustawy
|
|
|
|
Nullum crimen sine poena sākt mācīties
|
|
nie ma przestępstwa bez kary
|
|
|
|
Omnia sākt mācīties
|
|
wszystko podlega interpretacji
|
|
|
|
Ubi eadem sākt mācīties
|
|
Ubi eadem ratio, ibi eadem legis dispositio w takich samych okolicznościach należy stosować takie same rozwiązania prawne
|
|
|
|
Abrogata lege sākt mācīties
|
|
Abrogata lege abrogante non reviviscit lex abrogata uchylenie ustawy uchylającej ustawy nie przywraca obowiązywalności uchylonej ustawy
|
|
|
